Kunstroute

Kunstroute

Deze tocht is ongeveer 5 km en komt langs bijzonder gebouwen en kunstwerken.

 

 

De start is vanaf het kerkplein van de Sint Martinuskerk te Oud Zevenaar (6905 AW).

Men loopt richting de dijk de trappen op. De panoramatafel staat op het zuidelijkste puntje van het processiepad en is gemaakt in 1996 als een oriënteringstafel.

Aan de linkerkant treft u de oudste treures van Nederland aan. De treur es staat achter de grafkelder van de familie De Nerée die de havezathe Camphuisen met al zijn rechten kocht, daaronder behoorde ook een gestoelte en grafkelder in de kerk en op het kerkhof. De grafkelder was wellicht een overblijfsel van de oude grafkelder van het geslacht Van Heerde tot Camphuijsen.

De tombe werd omstreeks 1846 opgeknapt en deels vernieuwd.

Naast de grafkelder liggen op een betonnen ondergrond een aantal historische zerken die in 2005 verzameld zijn. Voordat u de trappen opgaat ziet u een plattegrond van een fiets/wandeltocht door Oud-Zevenaar en Ooy.

De panoramatafel staat op het zuidelijke puntje van het processiepad en is in 1966 gemaakt als een oriënteringstafel

Men heeft een prachtig uitzicht op de Gelderse Poort en de stuwwallen.

De Rijnstrangen is een fraai natuurgebied met uitgestrekte polders en machtige dijken. Er is geen betere manier dan kennis te maken met dit bijzonder land gevormd uit klei dan een flinke wandeling door dit gebied te maken. Tijdens de wandeling kunt u genieten van de natuur en van het rivierenlandschap. Ruige grassen, uitgegraven kleiputten en meer dan manshoge dijken. Als u op de dijk bij de kerk staat overziet u een landschap niet alleen gevormd is door woeste wateren, maar waar ook geschiedenis werd geschreven in onze nationale tachtigjarige oorlog.

De sporen van de oorlog zijn gewist. De verhalen blijven en ook de pracht van het machtige door klei gevormde land. Als u op de dijk staat, ziet u bij mooi weer een zeer karakteristieke omgeving, daar dit gebied wordt omgeven door stuwwallen. Vanaf de dijk heeft men een prachtig uitzicht op:

- de Elterberg

- de heuvelrug van Kleve;

- de heuvelrug bij Nijmegen;

- en de Veluwezoom.

Men gaat links af over het processiepad, bij de verharde weg links af, daarna rechts af de Dijkweg in.

Op het einde van het processiepad ziet u links het Polderhuis.

Het aanleggen van dijken was een hele klus, het vereiste valmanschap en een goede organisatie, al het werk werd met de schop en de kruiwagen gedaan. Het zand haalde men uit de buurt waardoor de zogenaamde dijkputten ontstonden.

Schouwen

De hoofdpersoon was de dijkgraaf, wanneer een dijk geschouwd moest worden reed de dijkgraaf te paard, over de dijk gevolgd door de heemraden. Men begon op een bepaalde plaats die men aanschouw noemden en het eindpunt heette afschouw. Er mocht alleen ‘s morgens geschouwd worden bij ‘climmende sonne’.

Bij een stand van 13,5 m te Keulen was de dijkgraaf verplicht, de dijkwacht op te roepen. Om 16.00 uur ging de wacht in verplicht voor alle mannelijke ingezetenen tussen 18 en 60 jaar. In het wachthuis werd voor licht en vuur gezorgd alsmede twee maatjes jenever per persoon. Men liep wacht vanaf het Polderhuis te O. Zevenaar tot het wachthuis te Groessen/Loo.

Vlak achter het Polderhuis aan de O. Zevenaarsedijk waren twee meetputten.

Dat de schrik bij dijkdoorbraken in herinnering leeft blijkt uit een gezegde ‘ Gij kon de boks niet zo gauw antrekke of het water stond al achter de diek.’

In 1868 is de dijk bij de kerk verhoogd en daarmee kwam een eeuwenoud voetpad door de weilanden naar de Nooteboom en Kiekuit op Grondstein te vervallen.

 

Als men de dijk afloopt komt men in het Tolstraatje.

Het weggedeelte tussen de twee dijken bij de kerk in Oud Zevenaar werd vroeger het Tolstraatje genoemd (eind 17de tot begin 19de eeuw)

Bij de herberg aan de oostzijde van de kerk was een zwijgende tol gevestigd.

Er stond een bord met de tekst:”Wie die niet voldoet, verbeurt “sijn lijf en goed”.

Pand Kerkweg 13

Armenhuis of Maagdenklooster

Het woonhuis is omstreeks 1925 gebouwd in opdracht van de familie Pijnappel en heeft een markante ligging op de hoek van de Dijkweg en de Oud- Zevenaarsedijk .Het woonhuis bezit een opvallende asymmetrische 6-hoekige plattegrond. De kap is beschoten met kraaldelen,

 

Bertus

Op de hoek staat Bertus de Scheper.

Het tafereel is gemaakt van brons, door Peter Erftemeijer.

Lambertus Wilmsen is de officiële naam van de legendarische schaapherder uit Oud Zevenaar.

Op 14 april 1886 te Venray geboren. Tientallen jaren trok Bertus met zijn schapen en een hond door de ommelanden van Oud Zevenaar, en heeft de schaapkens van de boerderij Poelwijk gewijd, hij is op 14 maart 1965 overleden.

Leemkuyl

De naam Leemkuyl verwijst naar de aanwezigheid van leem, dat in de middeleeuwen een zeer belangrijk bouwmateriaal is. Wanneer deze leem weg gegraven is, is sprake van een kuil en het akkerland dat dan ontstaat houdt de naam Leemkuyl. Rond 1500 is op de plaats van de Leemkuyl in Oud-Zevenaar een havezate gebouwd, die behoort tot de grootste in de Liemers.

In 1549 wordt melding gemaakt van een aanzienlijke havesathen Lemcuil, met een vierkante slotgracht.

 

Toegangspoort begraafplaats

De neogotieke toegangspoort met smeedijzeren hek vormt de ingang tot de begraafplaats en is een gemeentelijk monument evenals het baarhuisje aan de andere zijde van het pad.

Het hek bestaande uit in baksteen opgetrokken hekpijlers waartussen een dubbelsmeedijzer draaihek. De hoekpijlers zijn voorzien van een door afgeschuinde profielstenen afgesloten basement op een vierkante plattegrond waarbij de hoeken inspringen. De hierboven bevindende gemetselde vierkante kolom is eveneens voorzien van inspringende hoeken, de afsluitende strekkenlaag heeft de vorm van een vierkant. Hierop is een fraaie zandstenen opzetstuk geplaatst met aan alle vier zijden een door een rondstaaf profiel afgesloten puntgeveltje met een driepas motief. De hekken zijn rijk gedecodeerd met gotische florale motieven en vierpas motieven. Het linker hek wordt bekroond door een kruis.

 

 

Pand Dijkweg 15

Een zeer karakteristiek dat een voorbeeld is van plattelandsbouw van vrijstaande woonhuizen op een ruim erf, opgenomen in de in lintbebouwing langs de Dijkweg.

Het heeft een bouwstijl van de Amsterdamse school en invloeden van het baksteenexpressionisme. Deze stijlinvloeden zijn terug te vinden in de gemetselde sierlijsten boven de ramen en in het wybervormige raam in het midden onder de nok van de voorgevel. Het is gebouwd in 1924.

Op de rotondes nabij de betuwelijn staan kunstwerken van Nicolaas Dings , in brons gegoten.

Gemaakt als een gebaar voor de inwoners en gemaakt door kunstenaar Nicolas Dings uit Amsterdam.

Ze vormen een drieluik, bestaande uit een bieleman, een ree en een koffer. Gezamenlijk verwijzen ze naar het gilde met als motto: broederschap, trouw en dienstbaarheid. Vanwege de schutterij en de gilde die van oudsher een speciale rol in het sociale leven van Oud - Zevenaar vormen.

Rechts van u ziet u de Fergusonbrug.

De Fergusonbrug is een verkeersbrug bij Oud-Zevenaar die in 2002 over de Betuweroute is gebouwd. De markante brug is vernoemd naar de Canadese korporaal Kenneth Scott Ferguson. De tuibrug is een ontwerp van de architect Nienke van de Lune. Met zijn 4 pylonen die in twee richtingen hellen is de brug een opvallend element in het landschap ten oosten van Zevenaar geworden.

Men loopt door tot de rotonde en gaat dan links af langs de geluidswal van de betuwelijn.

Na het plaatsnaambord Zevenaar links af. Voor de Wip inn links het pad in achter de Wip inn het bruggetje over en links aanhouden, tot aan het kunstwerk de tafel.

Wip-inn

Hier worden activiteiten voor de jongeren georganiseerd.

 

Achter de wip-inn, loopt u door het park Tichelkamp. Dit park is gelegen langs de Oud-Zevenaarseweg. Het is een langgerekt park , dat zijn vorm dankt aan de stroming van de AA , een ideale plek om even helemaal tot rust te komen. Het park is het domein van de jaarlijks terug komende activiteiten zoals het parkfeest van Wip-inn, een rustaltaar tijdens de processie en het Martinus vuur. Wandel over de paden en bruggetjes en geniet van de mooie omgeving. Kinderen kunnen zich hier prima vermaken met de aanwezige speeltoestellen en het trapveldje.

 

Vanuit het oorspronkelijke dorp Oud-Zevenaar ontstond in de 13e eeuw langs de Aa een lintbebouwing die zich noordwaarts uitstrekte tot aan de Zweekhorst. Als u door het park loopt ziet u dat links en rechts van u de gronden hoger liggen. Op sommige plaatsen van de AA 60 meter breed en 3 meter diep. Het is zeer waarschijnlijk dat de Aa al vóór 1328 bij Oud-Zevenaar werd afgedamd. In de late middeleeuwen is de Aa dichtgeslibd. Vervolgens werd de geul weer uitgegraven en gebruikt om klei te winnen voor dakpannen. Het afgraven van klei wordt ook wel ‘Tichelen”genoemd. Hieraan dankt park de Tichelkamp zijn naam

 

De twee kunstwerken de tafel met stoelen staan bij de toegangsweg van de Roosdom en zijn gemaakt door Annita Ebbeling. Ze zijn van geoxideerd staal.

Men volgt het pad naar links en daarna gaat men rechts af de Hofweg in, rechts aanhouden, daarna links de Martinusweg in.

Op de muur van het pand Hofweg 1 ziet men een afbeelding van Martinus.

Op het schoolplein staat een ornament van Sint Maarten. In het verleden zat dit ornament in de gevel van de oude Martinusschool boven de hoofdingang. Het is voorzichtig uitgehouwen en opnieuw geplaatst als kunstwerk voor de school. Voorstellende Martinus die zijn mantel doormidden snijdt, Martinus als bisschop van Tours en Martinus aan een ziekbed.

Kunstwerkjes die zijn ingemetseld in de buitenmuur, zijn deels gemaakt door leerlingen van de school. Van het oorspronkelijke ontwerp van kunstenaar E. Speyart van Woerden zijn slechts twee afbeeldingen terug te vinden op de voorgevel van de nieuwe school.

Het kunstwerk voor de rechter ingang van de school is aangeboden door Elmo bij de opening van de nieuwe brede Martinusschool en is ontworpen door kunstenaar Maarten van der Geest.

 

Voor het kerkhof rechtsaf de Sint Annastraat in. Na huisnummer 11, links het voetpad in. Dit pad blijven volgen tot aan het “Tolstraatje”. Rechts af de dijk op.

Links achter de heg ziet men het bovenste gedeelte van een baarhuisje.

De paddenfontein is van natuursteen en vervaardigd door de kunstenaars Luigi Pedron en Mark Geels.

Het huidige Careza de Kroon aan de Kerkstraat, was destijds de ambtswoning van koster/schoolmeester Peter van de Kamp. Het is gebouwd rond 1900 met een oudere kern.

De voorgevel is symmetrisch van opzet en wordt afgesloten door een geknikte puntgevel. De gevel is opgemetsld in een rode baksteen in kruisverband. De gevel wordt over de volle breedte geleed door speklagen. De speklagen zijn opgebouwd uit twee baksteenlagen in zwarte kalkzandsteen met daartussen een laag in rode baksteen. De vensters worden aan de bovenzijde afgesloten door een segmentboog met een sluitsteen in gele verblendsteen en metselmozaiek in het boogveld.

In het midden van de nok bevindt zich een roosvenster met accenten in gele verblendsteen. Eentypisch voorbeeld van een café bij de bedevaartskerk en al meer dan 150 jaar heeft het een centrumfunctie voor de dorpsgemeenschap.

 

 

Als u op de dijk staat ziet u rechts een rabattenbosje genaamd de wejenward.

Werkgroep Landschap Oké, dat bestaat uit vrijwilligers zetten zich in voor onderhoud van kleine landschapselementen. Bijvoorbeeld het voorkomen van dichtslibben van waterpoelen, onderhouden van hooilandjes en dijktaluds. De werkgroep heeft een subsidie ontvangen om de wejenward op te knappen, wat in 3 fasen wordt aangepakt. Een aantal wilgen worden onderaan afgezaagd terwijl andere halverwege. Later worden er ook eiken gepland. Op die manier ontstaat meer variatie.

U loopt nu over het processiepad richting het einde van deze wandeling.

De Martinuskerk

Omstreeks 1345 wordt de (huidige) kerk in Oud-Zevenaar gebouwd. Vermoedelijk is na het gereed komen van de kerk een deel van Oud-Zevenaar bij een overstroming verzwolgen door het Rijnwater waarbij men de kerk juist heeft kunnen behouden. Dit kan een verklaring zijn voor het feit dat de kerk in onze tijd feitelijk buiten gedijkt is. In 1431 wordt aan de zuidzijde van de Oud-Zevenaarse Martinuskerk wordt een Mariakerk gebouwd. De stichtingsbrief dateert van 2 februari 1431. Gedurende vele eeuwen heeft deze kerk als belangrijk bedevaartsoord gediend met een enorme Mariaverering en een niet aflatende stroom pelgrims. De grote trekpleister hierbij is de madonna met kind geweest.

 

Klik hier voor een printversie.

Voor meer informatie zie: www.oud-zevenaar.nl.

 

 

Copyright © 2013 - Oud-Zevenaar - Wepdiezainer -

 

Niets van deze site mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur worden gebruikt.

 

 

"Like" Oud-Zevenaar op

Facebook en/of volg ons op Twitter: