Processie

St. Martinuskerk

Processie Oud-Zevenaar in beeld

Elk jaar op de zondag voor St. Jan (24 juni) viert men kermis. Voordat de kermis begint trekt de processie door Oud-Zevenaar, met muziek en zang wordt de monstans met een hostie rondgedragen. Het is al een eeuwen oude traditie in Oud–Zevenaar.



Alouis Geerling heeft een filmpje op het internet gezet. Hij schrijft hierbij: Deze film heb ik gemaakt in 1977. Ik woonde toen pas in Oud-Zevenaar en vond het leuk om de traditie vast te leggen. Je zult zien dat er sindsdien veel veranderd is en tal van mensen er al niet meer zijn. Klik op het YouTube icoon rechts om het filmpje (ruim 7 minuten) te bekijken.

Dorothé Vos heeft in 2010 de processie gefilmd. Ook deze duurt ca. 7 minuten en kunt u bekijken door op het YouTube icoon te klikken.

 DE VIJFTIEN GEHEIMEN

De Rozenkrans

Een rozenkrans of paternoster is een gebedssnoer in gebruik in de Katholieke Kerk.

De rozenkrans bestaat uit 5 grote en 50 kleine kralen en wordt gebruikt voor het rozenkransgebed. Bij ieder kraaltje hoort een gebed. Dit gebed bestaat uit het bidden van het Onzevader (15 maal) en het Weesgegroet (150 maal) door de rozenkrans driemaal te doorlopen. Tijdens dit gebed wordt het leven en lijden van Jezus overwogen, alsmede de verrijzenis.

De rozenkrans dankt haar naam, volgens de katholieke overlevering, aan een openbaring van Maria zelf: iedere keer dat een Weesgegroet wordt gebeden, schenkt men haar een mooie roos. Elke complete rozenkrans is, zo heet het, voor haar een kroon van rozen.

Tijdens het bidden van de Rozenkrans dient de gelovige bij aanvang van iedere reeks van tien weesgegroeten, het zogenoemde 'tientje', een geloofsgeheim te overwegen. Een volledig rozenkransgebed biedt ruimte aan vijftien geloofsgeheimen.


De vijftien geloofsgeheimen.

Van oudsher kent de Kerk drie reeksen van elk vijf geheimen: de Blijde Geheimen, Droevige Geheimen en Glorievolle Geheimen. De Geheimen van het Licht zijn de vijf geloofsmysteries die paus Johannes Paulus II in 2002 aan de traditionele vijftien geheimen van het rozenkransgebed heeft toegevoegd. Het betreft belangrijke gebeurtenissen uit het volwassen, openbare leven van Jezus.


Vreugdevolle gebeurtenissen.

De Blijde Geheimen zijn vreugdevolle gebeurtenissen uit het leven van Jezus en Maria. Het zijn er vijf:

De engel Gabriël brengt de blijde boodschap aan Maria.

Maria bezoekt haar nicht Elisabeth.

Jezus wordt geboren in een stal te Betlehem.

Jezus wordt in de tempel aan God opgedragen.

Jezus wordt in de tempel teruggevonden.


Treurige gebeurtenissen.

De Droevige Geheimen zijn treurige gebeurtenissen uit het leven van Jezus en Maria. Het zijn er vijf:

Jezus bidt in doodsangst tot zijn hemelse Vader.

Jezus wordt gegeseld.

Jezus wordt met doornen gekroond.

Jezus draagt zijn kruis naar de berg van Calvarië.

Jezus sterft aan het kruis.


Glorievolle gebeurtenissen.

De Glorievolle Geheimen zijn glorievolle gebeurtenissen uit het leven van Jezus en Maria. Het zijn er vijf:

Jezus verrijst uit de doden.

Jezus stijgt op ten hemel.

De heilige Geest daalt neer over de apostelen.

Maria wordt in de hemel opgenomen.

Maria wordt in de hemel gekroond.


De vaandels.

De vijftien geloofsgeheimen.



Vreugdevolle gebeurtenissen.

De engel Gabriël brengt de blijde boodschap aan Maria.

Maria bezoekt haar nicht Elisabeth.

Jezus wordt geboren in een stal te Betlehem.

Jezus wordt in de tempel aan God opgedragen.

Jezus wordt in de tempel teruggevonden

   Treurige gebeurtenissen.

Jezus bidt in doodsangst tot zijn hemelse Vader.

Jezus wordt gegeseld.

Jezus wordt met doornen gekroond.

Jezus draagt zijn kruis naar de berg van Calvarië.

Jezus sterft aan het kruis.

     Glorievolle gebeurtenissen.

Jezus verrijst uit de doden.

Jezus stijgt op ten hemel.

De heilige Geest daalt neer over de apostelen.

Maria wordt in de hemel opgenomen.

Maria wordt in de hemel gekroond.

Mariaviering.


Meimaand. Mariamaand.


De meimaand is de maand om de Heilige Maria in het zonnetje te zetten. Het voorjaar manifesteert zich krachtig via (op)bloeiend leven: jonge dieren, fluitende vogels, frisse kleuren en geuren en zacht(er) weer. Ook Maria manifesteert zich op deze wijze: als leven doorgevende vrouw, toegewijde echtgenote en zorgzame en trouwe moeder van haar zoon, Jezus Christus. Maria is representatief voor het zachte, maar ook volhardende in het leven.

"We willen deze bijzondere vrouw, een prominent personage in de Rooms-Katholieke traditie, een speciale plaats geven in onze geloofsgemeenschap. Daarom is er in mei een speciale Mariaviering in de Sint-Martinuskerk. Als de weersomstandigheden het toelaten, houden we een korte tocht bij de kerk, waarin Maria door jongeren wordt meegedragen. Tijdens de viering zullen kinderen samen met een geestelijke een bloemenhulde aan Maria brengen. Een  koor zal de tocht en de viering opluisteren met mooie Marialiedjes.


Bedevaart

Eeuwenlang heeft de kerk als bedevaartskerk gediend ter ere van de Moeder der Smarten.

De kerk bezit 2 Mariabeelden die vereerd worden: Maria met Kind en de Piëta.

Men ging op reis naar een heilige plek, begeleid door zegeningen en ceremonies, om bekenden en geloofsgenoten te ontmoeten in een sfeer van  gezelligheid. Of ook wel om een gedane gelofte te volbrengen omdat men als straf tot een bedevaart naar een heilig oord was veroordeeld. Het beeldje was aanvankelijk alleen voor de boeren uit de omgeving van betekenis. Zij zochten voorspoed, vruchtbaarheid en bescherming tegen ziekten en dood, honger en watersnood in ruil voor kippen, graan en kaarsen of devotiegiften van bijenwas of zilver. Na de vijfde eeuw groeide de Mariaverering. Vanaf de veertiende eeuw was Oud Zevenaar een bekende bedevaartplaats waar Maria werd vereerd. De Piëta (Moeder van Smarten/ Onze Lieve Vrouw van Smarten) dateert volgens kunstkenners uit 1440 en kan dus onmogelijk de oorsprong zijn van de Mariaverering. Het beeld Maria met Kind dat in het altaar boven de Piëta staat is gemaakt rond 1340. Het is aannemelijk dat de eerste bedevaarten naar dit beeld werden ondernomen. Een stichtingsbrief van het Onze Lieve Vrouwengilde uit 1431 maakt melding van een donatie voor de bouw van een Mariakerk waaruit blijkt dat er dan al een speciale verering voor Maria bestond.

In de aantekeningen van pastoor Lengell sr. staat dat de Mariakerk gebouwd werd met de “offers” van de vele pelgrims die het beeld van Maria bezochten. Het beeld genoot speciale

verering vanwege de wonderbaarlijke krachten die er van uit zouden gaan.

Van heinde en ver  trokken bedevaartgangers naar de middeleeuwse kerk aan de dijk om bij de moeder der Smarten  verhoring te vinden van de menselijke noden. En niet te vergeefs, als we de archieven mogen geloven. De geschiedenis verhaalt dat pelgrims deze heilige plaats bezochten en met gulle hand offerden. Het bouwen en herbouwen van de kerk moet mede mogelijk gemaakt zijn door de bijdragen van een niet aflatende stroom van pelgrims. Anders is het niet te verklaren dat een relatief kleine kerkgemeenschap er in slaagde zo’n grote kerk te bouwen en in stand te houden en in 1376 zoveel gelden moesten afstaan (tienden). Emmerich 33 shellingen, Oud-Zevenaar 40 en Groessen 19.

Na de tachtigjarige oorlog nam de betekenis af. Van pastoor Mulder (1807-1861) weten wij dat hij de bedevaartprocessies in verband met de ingeslopen misbruiken afschafte, voor sommigen was de bedevaart aanleiding tot allerlei vermaak. In er 1842 de processies van Groessen en Loo en vanuit Elten gehouden. In 1844 niet meer omdat er ongeregeldheden hadden voorgedaan. In het begin van de twintigste eeuw herleefde de devotie maar verdween in de jaren zestig.

In 1905 herleving van de Mariadevotie te Oud Zevenaar.

Op 10 oktober 1916 kwam er zelfs een hele groep gelovigen uit Gendringen.

De laatste bedevaart werd op 3 oktober 1965 gehouden binnen de eigen parochie.

Vandaag de dag is de belangrijkste functie van de Maria verering de voorbede tot haar als middelares, men bidt tot haar om verlichting in persoonlijke en publieke moeilijkheden en om het verlenen van allerlei gunsten. Er gaat immers voor sommigen van ons, in deze van het goddelijke afgewende tijden, een troostrijk perspectief schuil door de verering van Maria.

Piëta


In de middeleeuwen was de piëta het symbool van lijden, speciaal het lijden van Maria. Het beeld verwijst naar algemeen menselijk lijden. De piëta of Nood Gods in de kerk van Oud-Zevenaar, stelt de moeder van Smarten voor. De piëta is van gips, een afgietsel van het gestolen origineel uit  1440. De piëta is op 9 juni 1975 gestolen.

Maria zit op een bank met het dode lichaam van Christus op haar schoot. Zij buigt het hoofd iets voorover. Een sluier bedekt haar hoofd en schouders, terwijl zij het uiteinde van haar sluier vasthoudt. Christus hoofd hangt achterover, zijn armen liggen gekruist over het lichaam. Het gewaad van Maria valt in een groot aantal evenwijdige plooien tot op de grond. Het lichaam van Christus ligt recht en strak uitgemergeld op de schoot van Maria, afgebeeld in ronde lijnen en weelderige plooival (rouwgewaad). Het contrast van dood en leven zo schril en  harmonisch weergegeven.


De pietà is een devotiebeeld en is afgeleid van het piëta, Italiaans voor godsvrucht, barmhartigheid en medelijden. De ontstaans geschiedenis is niet duidelijk. De bewening van Christus is niet in de bijbel beschreven. Het zou hebben afgespeeld tussen de kruisafname en de graflegging. In de middeleeuwen is er een sterke behoefte om al het heilige te verbeelden. Het verbeelden van de dood kan gelden als voorbeeld van dat denken in concrete voorstellingen.

In 1390 is een piëta vervaardigd voor de Chartreuse in Dijon. Heel bekend is de marmeren piëta uit 1499/1500 van Michelangelo in de Sint Pieterskerk te Rome, de meest monumentale en harmonische uitbeelding.

Waar is het beeldje vervaardigd? Daarover bestaan verschillende meningen:

1)In het gebied langs de Rijn was albast een geliefd middel voor bewerking met beitel. De ateliers stonden in contact met de Italianen. De Riminimeesters.

2)De pieta wordt ingedeeld bij de groep albasten beeldjes door Swaezenski samengebracht rond het z.g. Meester van Rimini,

3)Anderen zijn van mening dat de herkomst gezocht moet worden in N. Frankrijk met mogelijk Rijssel als produktie centrum.

Over de manier waarop het beeld in de 15e eeuw in Oud Zevenaar terecht is gekomen doen twee verschillende verhalen de ronde:

A - Tijdens hoog water langs de dijk aangespoeld. Diverse keren teruggegooid maar dreef telkens op dezelfde plaats terug. (door kromme Dirk in het riet van de uiterwaarden gevonden.)

B - Johan van Loe een bekende ridder en drost van de Liemers, in dienst van Hertog van Kleef, deze  begeleidde hem op zijn kruistocht naar het H. Land. Hij had  het meegenomen, waarschijnlijk uit Bai? Rimini Italy. Of hij is getroffen door de uitbeelding van dit beeldje en daardoor gekocht in Bari.

De grote trekpleister was het kleine albasten piëta in 1440 gehouwen in de door de eeuwen grijs geworden albast en  30 cm hoog is. Voorstellende de bedroefde Maria die Christus na de kruis-afname op haar schoot legt. ( Moeder van Smarten), (De Nood Gods). Bij het origineel was de rechterarm hersteld.

A - Volgens een legende is het Maria heiligdom te danken aan het beeldje dat door “Kromme Dirc” in het riet in de uiterwaard werd gevonden. Een arme en mismaakte boerenjongen, Kromme Dirc, zwierf geregeld door de uiterwaarden langs de Rijn. Als kind wilde Dirc priester worden, maar zijn

mismaaktheid maakte hem ongeschikt voor het ambt. In zijn overspannen gemoedstoestand dacht hij er over een eind aan zijn leven te maken door zichzelf te verdrinken. Maar bewust van de zondigheid van zijn gedachten bad hij tot Maria.

In de uiterwaarden sjokkend zag hij plots tussen het riet een beeldje, klein en

onaanzienlijk, maar fijn besneden en fraai van vorm. Het stelde Maria voor met haar gestorven Zoon. Dirc ging zo vlug hij kon naar de koster, die hem op zijn beurt bij de pastoor bracht. Daar deed Dirc zijn verhaal.

Ondanks zijn bedenkingen ging de pastoor met Dirc mee, gevolgd door tal van dorpelingen die intussen het verhaal hadden gehoord.

Op de plek tussen het riet die Dirc had aangewezen vonden ze het beeldje, een Piëta. Men zag in de vondst een teken van de hemel en in processie werd het beeld naar de kerk van Oud-Zevenaar gebracht waar het een ereplaats kreeg.


B - De overlevering vertelt het verhaal van de Kleefse ambtsman Johan van de Loo. Deze Johan van de Loo maakte samen met de hertog van Kleef en andere edelen een pelgrimstocht naar het Heilige Land. In Jeruzalem wordt hij samen met de andere edelen tot ridder geslagen, een zeer gewaardeerde titel in de adellijke kringen. Op de terugtocht bezocht het gezelschap ook Rome en paus Nicolaas IV en men vierde er Kerstmis. Na een bezoek aan Napels, waar de koning van Italië werd bezocht, trok men huiswaarts. Na een pelgrimstocht die 51 weken duurde, keerde hij behouden terug en als dank schonk hij het beeldje voorstellende de Piëta aan de kerk van Oud-Zevenaar.

Hij hechtte veel waarde aan het beeldje zoals blijkt uit zijn testament uit 1467 waarin staat dat hij met zijn vrouw in de kerk van Oud-Zevenaar "vor dem belde Onser Liever Vrouwen ..." begraven wilde worden.

Dat de familie Van den Loe inderdaad in Oud-Zevenaar een begraafplaats heeft gehad, blijkt uit latere stukken waar van een Loëkapelle sprake is.

De Piëta's van Lorch, Rimini en Rome zijn als originelen te beschouwen; scheppingen die geringe verschillen vertonen in plooien, houding van de linkerarm van Maria en de neiging van haar hoofd. Dit piëtatype heeft ook in onze streken zijn verwanten, vermoedelijk van een meester in een Nederrijn of Westfaals atelier.


Tijdens de tachtig jarige oorlog was Pastoor Huetinck  van Ou-Zevenaar in 1580 genoodzaakt om binnen de muren van Zevenaar (op het kasteel Zevenaar) een veilig heenkomen te zoeken met medeneming van enkele kostbaarheden waaronder het miraculeus beeld, waar men vanaf 1300 (?) naar toe te bedevaart kwam, werd in veiligheid gebracht.

Vervolgens in vergetelheid geraakt werd uiteindelijk teruggevonden en geplaatst in de kerk van Zevenaar. Het werd herkend en opgeëist en naar Oud Zevenaar terug gebracht. Daarna weer terug gezet in de Mariakerk. Een legende is dat het beeldje, dat eigenlijk niet in de kerk te Zevenaar thuishoorde, zou op een nacht op eigen gelegenheid naar de St. Martinuskerk van Oud Zevenaar terug zijn gegaan.Dit verhaal ging van mond tot mond en al gauw wisten de mensen uit de weide omgeving van het miraculeuze beeld af.

De wondervolle gunste en genaden die men kreeg, trokken van heinde en ver  en nabij talrijke mensen naar O.Zevenaar. Die bezoekers brachten offers, die veel welvaart schonk, zodat men besloot om een nieuwe Mariakerk te bouwen.

Met zekerheid is vastgesteld dat Oud Zevenaar een plaats is geweest waar veel wonderen zijn geschied bij het beeldje van de Moeder van Smarten.

De schriftelijke bewijzen daarvan, die getuigden van de wondervolle gunsten door tussenkomst van de H. Maagd verkregen, zijn wellicht bij de plundering en brand van de St. Martinuskerk in de woelige jaren van de 80-jarige oorlog verloren gegaan.

Een andere versie is dat, de brief met zegel over de mirakelen bij de grote stadsbrand van Zevenaar in 1599 verloren zou zijn gegaan.


Helaas werd het beeldje op 9 juni 1975 gestolen.

Koster Th.van Megen, door bijna iedereen Theed genoemd, kwam die middag naar de pasto¬rie met de bood¬schap: "Pastoor, U zult Ma¬rietje wel meegenomen hebben."

De reactie van de pastoor was dan ook: "Toch niet." "Het staat ook niet in de kerk," antwoordde de koster. "Dan gaan we kijken." Samen zijn ze vanuit de pastorie naar de zij-ingang van de kerk ge-gaan. Daar vandaan kan men langs de pilaren heen op het Maria-altaar kijken. Een lege nis. Maria was inderdaad weg.

Op het Maria altaar was niets te zien van afdrukken van een hand, knie of voet, geen gekreukt altaarkleed. Geen spoor van inbraak te zien.

Toen na twee jaar het politieonderzoek niets heeft  opgeleverd heeft een lid van het kerkbestuur op eigen initiatief een paragnost geraadpleegd.

Hij zag 4 sleutels en een jonge blonde man van ongeveer 35 jaar die een sleutel heeft laten namaken. De jonge man kan bij de aannemer in dienst zijn geweest en spreekt Duits.

De paragnost gaat richting Oud Dusseldorf en ziet een groot plein, bierbrouwerij en een gerestaureerd 18de eeuws huis. Ook hebben tv programma’s aandacht gevraagd voor de diefstal, echter zonder resultaat.


Copyright © 2013  -  Oud-Zevenaar  -  Wepdiezainer  -


Niets van deze site mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur worden gebruikt.



"Like" Oud-Zevenaar op

Facebook en/of volg ons op Twitter: