Akkerdistel

AKKERDISTEL


CIRSIUM ARVENSE


Akkerdistel






Naamgeving

De geslachtsnaam Cirsium is afgeleid van het Oudgriekse kirsion, de naam van een distel waarmee spataderen (kirsos) werden bestreden. De soortnaam arvense drukt uit dat de distel een akkerplant is.

 

Plantkenmerken

Akkerdistel is een middelhoge tot hoge, overblijvende plant. Kenmerkend voor deze distel is dat hij, in tegenstelling tot alle andere inheemse distels, geen bladrozet vormt. Het blad is van boven glanzend donkergroen, vanonder kan het soms glanzend wit tot viltig behaard zijn. De bladrand heeft zwakke stekels; de stengel is glad. De naam zegt het al, het is een echt "akkeronkruid" dat heel moeilijk is uit te roeien. Dit komt door zijn wortelstelsel. Op één - twee centimeter diepte heeft de plant een ver kruipend, zich sterk vertakkend, wortelgestel. Hieraan ontspringen verticale wortels, die tot meer dan twee meter diepte in de grond kunnen doordringen. De wortels zijn tamelijk bros; na beschadiging kunnen zelfs wortelfragmenten van nog geen centimeter lang tot een nieuwe plant uitgroeien.

In zijn eerste twee levensjaren kan de plant met behulp van zijn wortelstelsel, waarbij uit iedere knoop een nieuwe stengel groeit, een oppervlakte van verscheidene vierkante meters veroveren. De plant gaat hiermee door zolang de grond, door mens, dier of natuurlijke omstandigheden, wordt omgewoeld. Gebeurt dit niet, dan zal de plant steeds minder knopen en nieuwe stengels ontwikkelen, waardoor hij wegkwijnt.

Onderstaand boerenrijmpje geeft aan hoe met dit "onkruid" om te gaan.

Distels breken is distels kweken, distels maaien is distels zaaien,

distels trekken is distels stekken, maar distels laten staan, is distels kapot laten gaan.

In de nazomer komen de putters en kneuen de zaden graag eten.

 

Bloem

Eenslachtig. De meeste planten zijn tweehuizig. De lang gesteelde bloemhoofdjes (1,5-2,5 cm) staan alleen of met twee tot vijf bij elkaar in schermvormige  pluimen. De welriekende bloemen zijn lichtpaars of zelden wit. Bloemen tot aan de voet vijfdelig. De mannelijke bloemen zijn groter dan de vrouwelijke. De opgerichte omwindselbladen zijn eivormig, paarsig en aan de top nauwelijks stekelig puntig. Het omwindsel is spinnenwebachtig behaard.

 

Steel

De gegroefde, meestal vertakte stengel (niet sterk vertakt) is niet of zeer smal stekelig  gevleugeld en bovenaan niet gevleugeld.

 

Blad

Behalve in het kiemplantstadium wordt geen bladrozet  gevormd. De lancetvormige, glanzende bladen zijn aan de randen stekelig, bochtig veerspletig en meestal sterk gekroesd of ze zijn ongedeeld en dan tamelijk vlak. De aan de bovenzijde donkergroene en kale bladen kunnen aan de onderzijde zilverig wit zijn. De bovenste bladeren zijn niet gesteeld.

 

Vrucht

Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zaden zijn 4-5 mm. Het haar van de pappus is evenals bij andere vederdistels geveerd, dat wil zeggen van zijhaartjes voorzien. De zaden zijn kortlevend (één tot vijf jaar). Tweezaadlobbig.

 

Wortel

De wortels kruipen ver en zijn sterk vertakt. Er zijn zowel horizontale als verticale wortels. Deze gaan soms tot twee meter diep en kunnen wel 6 meter lang worden. Kleine worteldelen kunnen tot nieuwe planten uitgroeien.

 

Gebruik

De plant is een goede nectarleverancier; tevens waardplant van de distelvlinder. Vroeger trokken de boeren met een disteltang de distels uit de weide; er was toen een provinciale distelverordening (stekels trekken).

Voorts geeft de akkerdistel bescherming aan op de grond broedende vogels en andere dieren. Hiernaast bieden de lastig toegankelijke distelhaarden broedplaatsen aan meerdere vogelsoorten, onder meer putter, vink en veldleeuwerik.

 

Geneeskunde

Als geneesmiddel kwam akkerdistel nauwelijks in aanmerking. Men gebruikte de plant wel eens als urine afdrijvend middel en ook om de eetlust op te wekken.

 

Eetbaar

Stengel en blad van de akkerdistel zijn eetbaar. Na verwijderen van de stekels kan het jonge blad rauw door de sla of als groente worden gekookt. Hetzelfde geldt voor de jonge stengels, deze wel eerst schillen.

 

Symboliek

Dit geeft de distel de symboliek mee van tegenspoed, kommer en kwel en afweer, maar ook van onafhankelijkheid. De Akkerdistel symboliseerde misantropie. Misantropie is een levenshouding gebaseerd op negatieve gevoelens, voornamelijk wantrouwen naar andere mensen en ongeloof richting een samenleving.

Een Keltisch symbool van pijn en lijden, maar ook van  een edele aard en geboorte.

 

Mythe

Adam kreeg toen hij uit het paradijs verdreven werd de volgende woorden om zijn oren: ‘Vervloekt is de akker om wat jij hebt gedaan, zwoegen zul je om ervan te eten, je hele leven lang. Dorens en distels zullen er groeien, toch moet je van de gewassen leven!’. Akkerdistel werd en wordt nog steeds door sommige mensen als een geschenk van de duivel gezien, een vervloeking.

 

Legende

Er waren eens een groep Vikingen die een schotse veste met het recept van de verrassing wilde aanvallen. Toen de Viking, die voorop liep, op een Akkerdistel ging staan ging het mis. De Viking schreeuwde het uit! De slapende Schotse wachten werden wakker en konden de aanval geslaagd pareren.


Waarschuwing

Ze wordt dan ook wel boerenplaag genoemd.

 

 

Op facebook hebben we een pagina waarop wij oude foto's van Ooij, Old-Sènder en Holthuuze plaatsen. Je kunt reageren op de foto's en je kunt aangeven dat je iets leuk vindt. Hieronder een overzicht wat er zoal op facebook geplaatst is. (scroll er maar doorheen)

Heb je mooie foto's en wil je die met ons delen, stuur ze dan per mail naar andre@oud-zevenaar.nl



Copyright © 2013  -  Oud-Zevenaar  -  Wepdiezainer  -


Niets van deze site mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur worden gebruikt.



"Like" Oud-Zevenaar op

Facebook en/of volg ons op Twitter: