Akkerwinde

AKKERWINDE

CONVOLVULUS ARVENSIS


Akkerwinde


Naamgeving

De naam Convolvulus komt van het Latijnse werkwoord Convolvere dat rondwinden betekent. En uiteraard is de Nederlandse naam ook afgeleid van zijn groeiwijze.

Daarbij komt dan “arvensis” als “van het geploegde land”.

 

Plantkenmerken

De akkerwinde is een plant uit de windefamilie. Hij komt voor op grazige plekken, bouwland, langs wegen en in de duinen. De stengels winden zich tegen de wijzers van de klok in om dingen heen.

De bloemen hebben een aangename geur. Eén tot drie bloemen bloeien aan een lange steel met halverwege twee schutblaadjes. De bloeitijd is van juni tot de herfst.

De akkerwinde heeft een onbehaarde doosvrucht.

De bladeren zijn eirond tot langwerpig en hebben uitstaande slippen aan de voet.

De bladen zijn verspreid, enkelvoudig en zonder steunblaadjes. De bloemen, die lekker geuren naar vanille, zijn regelmatig en de meeldraden staan op de vergroeide bloemkroon ingeplant.

De Akkerwinde onderscheidt zich van de Haagwinde en de Zeewinde, doordat de steelblaadjes klein zijn en ongeveer halverwege de bloemsteel zijn geplaatst. Akkerwinde, haagwinde en hop zijn links windend. Links windend (tegen de wijzers van de klok in) is veel minder voorkomend voor in de natuur dan rechts windend.

Met links windend wordt bedoeld: vanuit de hemel omlaag kijkend.

Ze verspreiden dan een zachte vanillegeur en verdoezelen hiermee de harde concurrentiestrijd die Akkerwinde levert tegen zijn concurrenten en tegelijkertijd ook vaak tegen de wil van de grondbezitter. De bovengrondse melksap houdende stengels sterven jaarlijks af.

Bladeren met gave bladrand, stompe top en brede pijlvormige voet. Kantige, taaie stengels.

Bloemen hebben de vorm van een trechter en zijn over het algemeen roze of wit met roze strepen en ruiken naar vanille.

Akkerwinde is een overblijvend wortelonkruid. De zaden, ongeveer 500 per plant, blijven wel tot 20 jaar kiemkrachtig in de grond. Late groeier, vanwege de grote warmtebehoefte. De akkerwinde vinden we veelal op klei- of lössgrond. Ook op arme, droge zandgrond zoals spoordijken komt de plant voor. Zelden op rijker bemeste akkers.

Bij massaal voorkomen is de akkerwinde een sterke concurrent voor het gewas en is in staat het jonge gewas volledig te verstikken. Akkerwinde kan de oogst van granen en rooivruchten sterk belemmeren.

Akkerwinde grijpt zich met de stengel vast en windt zich rondom hekjes, bomen, planten, afrastering of een andere steun. Dit rondwinden doet hij met verbazende snelheid. Als Akkerwinde houvast heeft gevonden dan draait hij in 90 minuten een volle cirkel met het uiteinde van zijn stengel.

een hardnekkige onkruid, welke zowel kruipt als klimt.

Eenmaal in de tuin is het moeilijk te verwijderen door het uitgebreide rhizomen of wortelstokken-stelsel.

Maar dat is wel de manier waarop akkerwinde moet worden

bestreden: door alle wortelstokken te verwijderen.

 

Bloem

De wijd trechtervormige, naar vanille geurende, 2-3 cm grote bloemen staan alleen of met twee bijeen in de bladoksels op een lange steel met twee smalle, draadvormige schutblaadjes, die op enige afstand van de kelk staan (een verschil met Haag- en Zeewinde). De bloemkroon is wit met roze of roze met witte banden, soms heel donker roze of eenkleurig wit, aan de buitenkant zijn de banden dikwijls bruinig. De stempels zijn draadvormig. De bloemkroon is vijf of meer malen zo lang als de kelk. De buitenste kelkbladen zijn langwerpig of elliptisch en stomp of uitgerand. Elke bloem is maar één dag open.

 

Steel

De kale of weinig behaarde stengels worden tot een meter lang en kruipen over de grond of winden tot op geringe hoogte om andere planten. Ook kunnen ze tot ongeveer een halve meter in afrasteringen klimmen. De top van de stengel beschrijft een volledige cirkel (tegen de klok in) in minder dan twee uur.

 

Blad

De gesteelde, 3-4 cm lange bladen zijn meestal spiesvormig-eirond tot spiesvormig-langwerpig, met spitse oortjes. De vrij stompe top heeft een kort stekelpuntje en de bladvoet is recht afgeknot, pijlvormig, zwak hartvormig of spiesvormig.

 

Vrucht

Een doosvrucht. Deze is rond en kaal. Er zijn in onze omgeving echter maar zelden rijpe vruchten. De zaden zijn zeer kort levend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.

 

Wortel

Wortelstokken zijn wit en kurketrekker vormig . Een wortelstok  met uitlopers.

 

Gebruik

Van akkerwinde kan men een mooie diadeem van maken. Die stengel werd vroeger ook door de mens gebruikt om andere planten op te binden en voor ander bindwerk. Het is een handig middel om te binden voor korte duur, want op de langere termijn vergaat de stengel.

Er zijn vele hommels, vlinders, honingbijen en solitaire bijen zoals groefbijen en zandbijen Andrena spec. die een oogje op Akkerwinde hebben. Een grijs-witte nachtvlinder, de Akkerwinde-uil heeft een dergelijk vergaand oogje op Akkerwinde dat alle andere planten ondergeschikt zijn wanneer het om voortplanting gaat. Akkerwinde is zijn waardplant en vervult de behoefte aan voeding voor de rups.

 

Geneeskunde

Er werd warme thee en koude thee van gemaakt met afzonderlijke werkingen. Warme thee zou werken tegen koorts en wonden. Koude thee vermindert menstruatieklachten. Een overeenkomstige werking is de werking tegen volgepropte darmen.

 

Verschil tussen..

Verwar deze plant niet met de haagwinde (pispotje). Haagwinde heeft vooral witte bloemen, welke ook groter zijn dan de paars-witte van Akkerwinde, de bloemenkrans is iets rond aan de buitenkant.

Het blad van haagwinde loopt spits toe en heeft twee ronde bollingen onderin, (niervormig), akkerwinde doet dat niet: het blad heeft een stompe punt.

Het blad van Haagwinde is niervormiger dan van Akkerwinde. Akkerwinde heeft onderin het blad twee spitsere punten, terwijl Haagwinde onderin het blad twee halfronde bollen met een puntje vormt.

 

 

Symbliek

Simbool van nederigheid, naar de groei tussen andere planten. De bloemstaat symbool voor koketterie en de ranken van banden en onzekerheid.

 

Legende

Daar was een keer een voerman. Zijn wagen die zwaar met wijn geladen was, zat diep in het slijk aan eenen slechten eerdeweg versteld, en nutteloos zweepte hij zijne peerden om uit den modderpoel te geraken. Alle moeite was verloren: voerman en peerden zweetten onder den last en de wagen bleef even diep verzonken. Maar Onze-Lieve-Vrouwe kwam daar van passe voorbij gegaan, en den nood van den armen voerman ziende, had zij er pijne mede, en zij sprak tot hem :

"Ik ben moede en afgemat van gaan, en ik lijde van den dorst: geef mij wat wijn te drinken en terstond zoo maak ik uwen wagen los" .

" Zeer geern, Lieve Vrouw, antwoordde de voerman, maar ‘k en hebbe geen glas om er den wijn in te doen".

Onze vrouwe en gaf daarop geen antwoord, zij keerde heur om, en trok uit de hage een wit met rood gestreept bloemeken af, dat nog al een glazeken geleek, gaf het aan den voerman en zei :

"Schenk mij uwen wijn daarin".

De blijde man goot het witte bloemeken boordeke vol en gaf het met eerbied aan O.L.Vrouwe.

" God zegene u, zeide hij, Lieve Vrouwe".

En O.L. Vrouwe ledigde het blommeken, en op den zelfsten oogenblik stond de wagen vrij en de voerman reisde voort.

’t Is sedert dien, dat men dat bloemeken, O.L. Vrouwenglazeken heet.


Waardplant

Deze plant is één van de waardplanten van de vlinders Windepijlstaart en Sneeuwwitte Vedermot.


Waarschuwing

De wortels duiken de bodem in en breiden zich hier diep en uitgebreid uit tot een stelsel dat stelselmatig zijn slachtoffers onder de gordel op indirecte manier aanvalt. Het wortelstelsel onttrekt vele voedingsstoffen uit de bodem en concurreert hiermee sterk tegen zijn omgeving.

 


 

Op facebook hebben we een pagina waarop wij oude foto's van Ooij, Old-Sènder en Holthuuze plaatsen. Je kunt reageren op de foto's en je kunt aangeven dat je iets leuk vindt. Hieronder een overzicht wat er zoal op facebook geplaatst is. (scroll er maar doorheen)

Heb je mooie foto's en wil je die met ons delen, stuur ze dan per mail naar andre@oud-zevenaar.nl



Copyright © 2013  -  Oud-Zevenaar  -  Wepdiezainer  -


Niets van deze site mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur worden gebruikt.



"Like" Oud-Zevenaar op

Facebook en/of volg ons op Twitter: