Bijvoet

BIJVOET

ARTEMISIA VULGARIS


Bijvoet


Naamgeving

  • De meest voor de hand liggende verklaring van de wetenschappelijke geslachtsnaam Artemisia is dat deze afgeleid is van het Griekse artemes = gezond en vulgaris komt van vulgus = massa; overal voorkomen Artemisia = Godin Artemis(Diana), die behalve de jagers ook de kraamvrouwen beschermde, dus vroeger als geneeskruid bij zwangerschappen en geboorte gebruikt.
  • In de oudheid werd deze plant al geroemd om haar bijzondere gaven. Zo trokken de Romeinse soldaten (het voetvolk) met bijvoet in hun schoenen over de Alpen, omdat dit hen zou behoeden voor pijnlijke en vermoeide voeten. Aangenomen wordt dat de plant hieraan haar Nederlandse naam dankt. Het Oekraïense woord voor bijvoet is: Tsjernobyl.
  • De geslachtsnaam is vernoemd naar een beroemd plantkundige en geneesvrouw Artemisia. Zij was de zus en vrouw van de Perzische / Griekse koning Mausolus II (377 - 353 v.Chr.). Mausolus was namelijk, naar oud gebruik, gehuwd met zijn zus. Deze vrouwen hadden bijna net zo veel macht als hun echtgenoten /broers. Na de dood van Mausolus liet zijn weduwe Artemisia voor hem een imposant grafmonument bouwen. Dit wordt thans gerekend tot een van de zeven wereldwonderen. Dit ‘mausoleum’ is ook de naam geworden voor monumentale praalgraven.
  • De Griekse Godin Artemisia, de dochter van Zeus en Leto, de godin van de kuisheid, geboorte en jacht.
  • De Griekse (ook Latijnse naam) Artemisia wordt overigens door sommigen afgeleid van artemes, ‘fris’ of ‘gezond’, want de voetganger die bijvoet draagt blijft onvermoeid.

 

Plantkenmerken

Je vindt bijvoet heel makkelijk op je wandelingen langs wandelpaden en weggetjes.

Het is een zwak aromatische plant met bladeren die aan de onderzijde witviltig behaard zijn. De stengel is 60-120 cm lang en heeft vaak een roodachtige kleur.

De bloem is bruinachtig geel. De hoofdjes vormen samen een pluim, die van juli tot september in bloei staat.

 

Bloem

Polygaam. De bloemhoofdjes groeien in rijk vertakte, bebladerde pluimen. De opgerichte, eivormige en niet gesteelde bloemhoofdjes zijn 3-4 mm. Eerst zijn ze gelig, later worden ze roodbruin. Ze zijn eivormig en niet gesteeld. De bloemhoofdjesbodem is kaal. Het buitenste omwindselblad is eivormig, viltig en breed vliezig gerand.

 

Steel

De forse, vrij slanke, rechtopstaande bloeistengels zijn iets behaard en vaak rood- of paarsachtig. Ze verhouten niet, zijn rijk vertakt, hebben een breed mergkanaal en verspreiden een zwakke geur.

 

Blad

De vrijwel kale bladen zijn van boven donkergroen en van onderen witviltig. Ze zijn één- tot tweevoudig veerdelig met lancetvormige, voor het grootste deel gaafrandige bladslippen van meestal ongeveer 0,5 cm breed (zelden tot 0,8 cm). De randen van de vrij lange bladslippen verlopen vanaf de voet eerst ongeveer evenwijdig en lopen dan uit in een spitse top. De bovenste bladen zijn geoord en min of meer stengelomvattend, de onderste bladslippen staan als oortjes ongeveer aan beide kanten van de stengel.

 

Vrucht

Een eenzadige dopvrucht of nootje. Het bruine nootje wordt ongeveer 1  mm lang. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.

 

Wortel

Een meerkoppige wortelstok.

 

Geneeskunde

Bijvoettakjes kun je tijdens een lange wandeling, als je pijn in je voeten krijgt, in je schoen doen om de vermoeidheid weg te nemen en blaren te voorkomen! Je kunt ook op een vers blaadje kauwen om vermoeidheid tegen te gaan, doordat de bittere aromatische stoffen uw geest en blik verhelderen. Het effect van bijvoet kan mild euforisch zijn – marihuana-achtig , dromerig, vooral als het gerookt wordt, bijvoet is licht giftig, dus niet langdurig gebruiken, want dan brengt het schade toe aan je zenuwgestel. Bijvoet wordt medicinaal ingezet bij menstruatieproblemen, indigestie, tegen een opgeblazen buik, tegen stoornissen in het zenuwstelsel, tegen slapeloosheid en maagkrampen, wekt eetlust op en stimuleert de spijsvertering. Het is pijnverzachtend. Bijvoet harmoniseert als je zenuwen uit balans zijn, het kan zelfs het hoger zelf en lager zelf met elkaar harmoniseren en wellicht psychoses voorkomen.. Men meende dat de gemalen wortel goed was tegen de hoest. Thans komt het aanwenden als geneeskruid niet meer voor, bijvoet heeft geen voet aan de grond kunnen krijgen. Vers gekneusd bijvoetblad verwijdert ook elke wrat.

 

Volksgeneeskunde

Goed voor de menstruatie.

Men kan goed plassen als men bijvoet drinkt met wijn.

Is gevrijwaard van alle ongemakken bij een bevalling.

Om de stonden te laten komen, onvruchtbaarheid, nageboorte en de dode vrucht te verdrijven.

Is goed tegen verstoppingen van de lever en van de milt.

Bijvoet is goed tegen hoofdpijn, gekookt en gedronken.

 

Gebruik

De plant is geurig en werd daarom gebruikt om wijn te kruiden. Voordat de brouwers op hop overgingen, werden bijvoetbladeren gebruikt om bier de vereiste smaak en houdbaarheid te verschaffen. Bijvoet werd door arme mensen als tabak gebruikt, afzonderlijk of met andere kruiden. Je kunt bijvoet ook als wierook gebruiken (de gedroogde vorm dus) En nog sterker, het roken ervan voor het slapen gaan kan je droomleven intensiveren.

Een sterk extract van bladeren, toppen of wortel in het badwater werkt verkwikkend. Bijvoet bevat ook kleurstof en kleurt geel tot vaalgroen op wol of een andere stof.

De sterk aromatisch riekende plant werd ook tegen motten ingezet. Als je te veel opium hebt gebruikt is het verse sap van bijvoet een remedie! 

Ze leveren een vluchtige blauwe olie, absintolie, die aan water werd toegevoegd waardoor er een drank werd verkregen die zo sterk, in sommige uitzonderlijke producten kan zijn, dat ze zelfs fataal voor de mens kan worden, het werkt vooral sterk op de voortplantingsorganen, vandaar de parthenia. 

 

Eetbaar

In groentesalades smaakt bijvoet goed, maar als je iemand de voet dwars wil zetten, bij overmatig gebruik veroorzaakt het diarree.

Bijvoet levert een smakelijke gezonde groente op: de stengels voor de bloei plukken en dan koken. Men gebruikte het gedroogde kruid en nooit het verse en daarmee werd een soort likeur gemaakt die vervolgens toegevoegd werd aan bier. Toen thee heel erg duur was werd bijvoet door de Engelsen ook als thee gebruikt (gedroogde vorm) en ganzen werden tijdens het braden vaak gevuld met bijvoet voor de smaak.

 

Symboliek

Bijvoet stelt het beeld van een onttroonde kracht voor en van geheime liefde.

 

Signatuur

Vruchtafdrijvend, reiniging, sterkte, psychische krachten, bescherming en profetische dromen.

 

Volksgeloof

Op sommige plaatsen vlocht men een kruisje van de bijvoet en droeg dat als amulet bij zich. De boeren vlochten vroeger kransen van bijvoet en hingen die aan hun huis om brand en blikseminslag te voorkomen. En de wortel van bijvoet werd aan het huis gespijkerd om kwade geesten te weren.

Een van de negen planten voor kruidwis, een Germaans mengsel ter afweer van het kwaad. Ook spijkerde men de wortel van de plant tegen de muur om de duivel en andere boze geesten uit huis te bannen of de behuizing voor brand te vrijwaren. De grote roem kwam pas in de Middeleeuwen, toen ze gold als belangrijke 'toverplant'. Ze had toen als eretitel 'mater herbarum', moeder der kruiden. Men geloofde, nee, men was er van overtuigd, dat degene die bijvoet bij zich droeg niet door vergif, toverij of door een verscheurend dier geschaad kon worden. Zelfs van de brandende hitte van de zon zou men geen last hebben!

Lende pijnen zouden verdwijnen door de plant om de lendenen te binden en daarna de krans in de St-Jansvuren te gooien.

Legt een meisje het kruid onder haar hoofdkussen, dan zal ze van haar toekomstige man dromen en zullen de kiezen en tanden nooit meer pijn doen.

Bijvoet beschermde ook tegen dieven en verdreef allerlei ongedierte, zoals muizen, ratten en vliegen.

Bijvoet onder het kussen beschermt tegen nachtmerries. De druïden gebruikten het kruid om vee te betoveren, maagden te kronen en boze geesten uit te drijven. Het bloeiende kruid, dat met de dag van Johannes geplukt wordt, bevordert de maandstonden en drijft dood en nageboorte af. Op het vroegere zonnewendefeest, omgordde men zich met bijvoet als bescherming tegen toverij.

Probeer het maar eens, we zullen het op de voet volgen.

 

 

Waarschuwing

Dosering: niet langdurig gebruiken, bijvoet is dan schadelijk voor het zenuwstelsel. (Het heeft een hoog Thujon gehalte en dat is licht giftig in grote hoeveelheden). Contra-indicaties: niet gebruiken als je zwanger bent (het wekt de geboorte op). Bijvoetpollen komt vooral voor in augustus en september en veroorzaakt bij mensen die daar allergisch voor zijn hooikoortsachtige klachten.

 

 

Op facebook hebben we een pagina waarop wij oude foto's van Ooij, Old-Sènder en Holthuuze plaatsen. Je kunt reageren op de foto's en je kunt aangeven dat je iets leuk vindt. Hieronder een overzicht wat er zoal op facebook geplaatst is. (scroll er maar doorheen)

Heb je mooie foto's en wil je die met ons delen, stuur ze dan per mail naar andre@oud-zevenaar.nl



Copyright © 2013  -  Oud-Zevenaar  -  Wepdiezainer  -


Niets van deze site mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur worden gebruikt.



"Like" Oud-Zevenaar op

Facebook en/of volg ons op Twitter: