Plantlore

Plantlore

Planten en folklore

 

Natuur

De natuur is één geheel. De natuur is een samenhangend levend systeem. Een plant is zonder menselijke interventie altijd afhankelijk van zijn natuurlijke omgeving. Wanneer belangrijke organische componenten uit zijn thuissysteem verdwijnen, verdwijnt de plant. Dit thuissysteem is niet van elke plant hetzelfde. Elke plant hoort in een bepaald subsysteem, en het subsysteem is weer onmisbaar voor een groter systeem. Het subsysteem waarin een plant leeft, wordt met de term biotoop aangeduid. Een plant leeft in een bepaalde biotoop samen met velerlei andere organismes met hem. Vaak kan een plant in meerdere biotopen leven, maar nooit in alle biotopen.


Plantlore

Onder Plantlore verstaan we de studie der plantennamen in haar verband met het volksleven. Mensen geloofden in hun geneeskracht, bewonderden hun geuren- en kleurenrijkdom en verwonderden zich over hun schoonheid en toverkracht. Volksdevotie en volksgeloof hebben ertoe geleid dat heel wat plantnamen verband houden met godsdienst, bijgeloof en geneeskunde. Een waas van magie, mysterie en wondergeloof hing (en hangt nog steeds) rond deze groeiende en bloeiende wezens.

 

Planten

Tot verbazing van veel mensen blijken alledaagse wilde planten toch heel mooi te zijn. Elke plant is als het ware een afspiegeling van haar omgeving.

Vroeger had men meer belangstelling voor het nut van een plant dan voor de schoonheid ervan. De meeste geneesmiddelen werden uit planten bereid, bladeren en wortels waren een natuurlijke voedselbron, bloemen en vruchten werden tot verfstoffen en schoonheidsmiddelen verwerkt.

 

Folklore

De plant is geen aanleiding meer tot folklore, ze is nu losgekoppeld van godsdienst en duivelsleer, magie, heraldiek, symbolieken en kwakzalverij.

 

Plantensymboliek

De plantensymboliek heeft voornamelijk betrekking op de vorm, kleur en geur van de bloem.

Het blad, de stengel, het zaad en de wortels komen minder aan bod

Symboliek van de kleur

  • Rood: liefde en respect.
  • Wit: echte liefde, puurheid, waardigheid, reinheid.
  • Roze: geluk, dankbaarheid, zuiverheid.
  • Oranje: verlangen, waardering, sympathie.
  • Geel: intieme vriendschap, verbondenheid.

Zo ook heeft iedere plant haar eigen betekenis.

 

  

Signatuurleer

Volgens de signatuurleer dienen alle planten op aarde tot heil van de mensheid. De Schepper zou aan alle planten die geen duidelijke functie als voedsel- of vezelplant hebben, een kenmerk (signatuur) hebben meegegeven dat het gebruik aanduidt. Een hartvormig blad zou zo dus wijzen op een werking op het hart. Evenzo zou een levervormig blad erop duiden dat er een heilzame werking op de lever van uitgaat (en bijvoorbeeld tegen geelzucht gebruikt kan worden). De rode, naar blauw verkleurende bloemen van longkruid samen met de wit gevlekte bladeren zouden wijzen op een werking op de longen (nog altijd wordt zuurstofrijk bloed in handboeken voor biologie en geneeskunde met rood aangeduid, zuurstofarm bloed met blauw). Enzovoort. Tegenwoordig omvat de signatuurleer veel meer dan alleen aanwijzingen op grond van vorm, kleur, beharing, geur, smaak e.d. Het hele wezen en karakter van de plant komen aan bod, waarbij ook de groei- en bloeiwijze, de structuur en de totaalindruk in de beschouwing worden betrokken.

Maar men kan nog verder gaan: ook het milieu van een plant, de bodemgesteldheid, het klimaat, de breedtegraad, de andere planten en dieren waarmee een plant in een bepaald biotoop groeit, al deze zaken vallen eigenlijk onder signatuur.

Het is dus een heel complexe materie.

 

Naamgeving

De opzet is in deze reeks is zo goed als mogelijk van de bij ons in het wild algemeen voorkomende planten de naam te verklaren. Vele namen vinden we, die wijzen op overeenkomst met delen van dieren, zoals: vossenstaart, kattenstaart, paardenstaart, hanenpoot. Planten die om een of andere reden nuttig of liefelijk werden bevonden, blijken vanouds geassocieerd te worden met heiligen, goden of religieuze personen. Het Christendom heeft op de plantlore nogal invloed uitgeoefend, wat ten eerste blijkt uit de vele namen met Lieve Vrouwe of Maria en ten tweede zijn vaak planten, die een naam hadden herinnerend aan den Heidense godsdienst, vervangen door andere met Christelijke namen. In het algemeen was het zo, dat drie-lobbige bladeren duidden op de Drie-eenheid, alles met ‘vier ’duidde op het kruis of de vier evangeliën, ‘vijf’ op de vijf wonden van Jezus aan het Kruis, wit op de onschuld van Maria en blauw op haar trouw of het duidde op de hemel, rood duidde op het bloed van Christus en witte vlekken waren ontstaan uit de melk van de zogende Maria! Laag-bij-de grond-groeiende plantjes waren symbool van Nederigheid, en deze deugd was de allerbelangrijkste! Planten die om een of andere reden een kwalijke reputatie hebben, worden door het volk aan de duivel toegeschreven. De diepere betekenis van plantlore ligt in het geloof dat het leven bezield is, dus ook de planten.  Vele namen van vergiftige planten worden met den duivel in verband gebracht.

Al deze onderwerpen kunnen aan de orde komen wanneer een plant wordt beschreven.

 

Geneeskracht

Hoe kan het dat we niet meer op de hoogte zijn van de waardevolle eigenschappen van geneeskrachtige kruiden?
Daarnaast bestaat er een belangrijke correlatie tussen de planten die vernoemd zijn naar een heilige en de geneeskracht die zij bezitten. De bewuste heilige is dan meestal de beschermheilige tegen een bepaalde ziekte. De planten die men tegen dezelfde kwalen gebruikte, werden bijgevolg naar de beschermheilige vernoemd.

Eeuwenlang gebruiken mensen geneeskrachtige planten en kruiden voor hun gezondheid. In oude samenlevingen zorgden sjamanen, kruidendokters, medicijnmannen voor de gezondheid van hun leden, dikwijls gepaard met rituelen en gebeden.

Vandaag de dag is deze natuurlijke geneeswijze uitgegroeid tot een moderne kruidengeneeskunde. Via hoogtechnologische methodes worden de inhoudsstoffen gehaald uit planten en kruiden. De samenstelling en de werking van de inhoudsstoffen van planten en kruiden wordt achterhaald en via klinische studies aan de befaamdste universiteiten bewezen. Zoals ook de natuur streeft naar evenwicht en harmonie, zo werken ook de fytotherapie en aromatherapie in op de mens. Het behandelen van gezondheidsklachten gebeurt door herstel van het evenwicht van de patiënt, waardoor de gezondheid terugkeert.


Volksgeneeskunde 

Is het geheel van alle, onder het volk levende, opvattingen over ziekten en daartegen gebruikte geneesmethoden. Simpelweg gezegd: als het volk voor dokter 'speelt'.


Bloesemremedie

Tevens wordt een plant regelmatig gebruikt in de bloesemremedies. Een geneeswijze waarin de krachten van bloemen gebruikt worden om te genezen. Bloesemremedies zijn vloeistoffen in flesjes waarin de krachten van bloemen verwerkt zijn. Deze bloesemremedies worden vooral oraal gebruikt, maar u kunt ze ook als spray toepassen. Via spray kunt u de energie van de bloemen in een ruimte verspreiden, zodat alle inzittenden er baat bij hebben

 

"Plantlore" is niet verantwoordelijk voor eventuele schade, van welke aard dan ook, als gevolg van het gebruik van planten voor medische of culinaire doeleinden.  “Plantlore” kan niet aansprakelijk gesteld worden voor aanspraken die voortkomen uit de verkeerde determinatie van een kruid of het verkeerde gebruik ervan in de ruimste zin van het woord.

 .

BISTORTA PERSICARIA


Adderwortel

PTERIDIUM AQUILINUM

 

Adelaarsvaren



AGRIMONIA EUPATORI


Agromonie Gewone

CIRSIUM ARVENSE


Akkerdistel

CAMPANULA RAPUNCULOIDES

 

Akkerklokje


LAPSANA COMMUNIS


Akkerkool

MYOSOTIS ARVENSIS


Akkervergeet-Me-Nietje

CONVOLVULUS ARVENSIS


Akkerwinde

ARUM MACULATUM


Aronskelk Gevlekte

BARBAREA VULGARIS


Barbarakruid

OCIMUM BASILICUM


Basilicum 

VERONICA BECCABUNGA

 

Beekpunge

KNAUTIA ARVENSIS


Beemdkroon

HERACLEUM SPHONDYLIUM


Berenklauw Gewone

BORAGO OFFICINALIS


Bernagie

ACHILLEA PTARMICA


Bertram Wilde

STACHYS OFFICINALIS


Betonie

ARTEMISIA VULGARIS


Bijvoet

HYOSCYAMUS NIGER

 

Bilzekruid

SOLANUM DULCAMARA


Bitterzoet

UTRICULARIA VULGARIS

 

Blaasjeskruid


SILENE VULGARIS


Blaassilene


Copyright © 2013  -  Oud-Zevenaar  -  Wepdiezainer  -


Niets van deze site mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur worden gebruikt.



"Like" Oud-Zevenaar op

Facebook en/of volg ons op Twitter: